‘Houdoe!’, riep ik naar mijn collega’s toen ik het kantoor verliet.
Op datzelfde moment kwamen er een paar bezoekers binnen. Eén van hen draaide zich verrast om en keek me aan. Ik moest glimlachen. Misschien had hij niet verwacht dat een man van kleur, midden in Rotterdam, zijn collega’s met een onvervalste Brabantse begroeting gedag zou zeggen. Ik heb het hem niet gevraagd. Maar zijn verbaasde blik zette me aan het denken. Hoeveel cultuur dragen we eigenlijk met ons mee, zonder dat anderen dat aan ons kunnen zien?
Een stukje Brabant in Rotterdam
Jaren geleden werkte ik in Eindhoven. Daar pikte ik de begroeting ‘Houdoe’ op. Een typisch Brabantse uitdrukking die ik zo charmant vond dat ik haar nooit meer heb losgelaten.
En zo zijn er meer dingen die ik onderweg heb meegenomen. Mijn loopbaan bracht me op uiteenlopende plekken in Nederland, in verschillende organisaties en functies. Iedere omgeving had haar eigen omgangsvormen, ongeschreven regels en eigenaardigheden.
In Apeldoorn ervoer ik bijvoorbeeld een wat meer gesloten bedrijfscultuur. Mensen waren vriendelijk, maar het duurde even voordat je werkelijk werd toegelaten. Vertrouwen moest groeien. Eenmaal binnen ontstond er ruimte voor oprechte verbinding.
Tijdens presentaties die ik in de Achterhoek en Twente verzorgde, maakte ik weer kennis met andere omgangsvormen. Sterke onderlinge verbondenheid, een zekere terughoudendheid tegenover buitenstaanders en het bekende ‘ons-kent-ons’.
En dan Rotterdam. De stad waar directheid bijna een deugd is. Waar mensen zeggen wat ze denken, humor soms heerlijk ongepolijst is en je niet altijd hoeft te raden wat iemand bedoelt.
Het zijn natuurlijk persoonlijke ervaringen, geen vaststaande eigenschappen van hele regio’s. Maar ze illustreren iets wat mij blijft fascineren. Je hoeft Nederland niet uit om andere culturen te ontmoeten. Naast regionale verschillen zijn er ook diverse bedrijfsculturen. Elke sector heeft zijn gebruiken, taalgebruik en kledingstijl. Als ik naar mijn eigen cv kijk, zie ik niet alleen werkgevers, functies en verantwoordelijkheden. Ik zie vooral ontmoetingen met mensen, organisaties en verschillende manieren van communiceren, samen werken en zaken doen.
Iedere werkplek heeft iets achtergelaten. Soms een uitdrukking, soms een gewoonte. Soms een inzicht dat pas jaren later betekenis krijgt. Het is een rijkdom om ervaring op te doen in verschillende delen van Nederland (of van de wereld als je in die positie bent).
Niet alles hoeft mee
Natuurlijk is niet alles wat je onderweg tegenkomt even mooi. Culturen en organisaties kennen nu eenmaal hun mooie én minder mooie kanten. De kunst is om het waardevolle te herkennen en mee te nemen, zonder kritiekloos alles over te nemen. Om te begrijpen waarom mensen doen wat ze doen, zonder daarmee alles goed te praten. Begrijpen is immers niet hetzelfde als goedkeuren. Soms neem je iets over. Soms laat je iets achter. En soms moet je juist het gesprek aangaan over wat beter kan.
Dat brengt me bij cultuursensitief werken
Wij, bij Nieuwlander werken tussen verschillende culturen. Dit doen we met hulp van verschillende mensen die meertalig zijn, maar ook vaak in verschillende culturen zijn opgegroeid. Het voordeel is dat je leert bewegen tussen verschillende werelden en je leert ook gebruiken wat je dient. Het is niet altijd romantisch. Soms levert het ook op, dat je nergens helemaal thuis voelt. Gaandeweg leer je ook je eigen plek kiezen en soms, wat ze noemen “third culture” te creëeren. Een hybride cultuur, waarbij er een mix is ontstaan uit de verschillende culturen die in een bepaald gebied voorkomen.
Blijf onderweg
De ervaring die ik vanuit mijn jeugd, maar ook vanuit verschillende werkgevers heb opgedaan neem ik mee bij Nieuwlander. Ik ben niet alleen gevormd door waar ik vandaan kom, maar ook door alle plekken waar ik ben geweest. Een goede scheut Eritrea, flinke dosis Rotterdam, beetje Brabant, Amsterdam en nog meer plekken.
Dus reis, werk, ontmoet, verwonder en blijf vooral nieuwsgierig, want je hoeft niet overal thuis te horen om overal iets moois mee vandaan te nemen.
En mocht je iemand in Rotterdam ‘Houdoe!’ horen roepen, zwaai dan vooral terug!